Γιατί τα πόδια χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή
Όταν υπάρχει νευροπάθεια, ιδίως σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, το πόδι χάνει σταδιακά ένα από τα πιο σημαντικά του «συστήματα συναγερμού»: τον πόνο. Ένα βοτσαλάκι στο παπούτσι, μια φουσκάλα ή ένα μικρό κόψιμο που κανονικά θα μας ενοχλούσε αμέσως, μπορεί να περάσει εντελώς απαρατήρητο. Αν σε αυτό προστεθεί και μειωμένη κυκλοφορία του αίματος, μια μικρή πληγή μπορεί να επουλώνεται πιο αργά.
Αυτός είναι ο λόγος που οι ειδικοί μιλούν για «διαβητικό πόδι» και τονίζουν την πρόληψη: η καθημερινή παρατήρηση είναι πιο αξιόπιστη από την αίσθηση του πόνου.
Η εικόνα που δεν θέλουμε να αγνοήσουμε
Στο σχέδιο της σελίδας βλέπετε δύο πόδια που ξεκουράζονται στο κρεβάτι και μια πληγή στο πέλμα. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική εικόνα: το άτομο μπορεί να νιώθει «καλά», ενώ η πληγή υπάρχει ήδη. Συνήθως εμφανίζεται σε σημεία που δέχονται πίεση, όπως η περιοχή κάτω από τη βάση των δαχτύλων ή η φτέρνα, ή εκεί όπου τρίβει ένα παπούτσι.
Δεν είναι ανάγκη να φοβόμαστε. Είναι όμως χρήσιμο να ξέρουμε ότι το πρόβλημα συχνά ξεκινά από κάτι μικρό και ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση κάνει τεράστια διαφορά.
Ο ημερήσιος έλεγχος των ποδιών: 2 λεπτά που μετράνε
Διαλέξτε μια σταθερή ώρα — π.χ. πριν τον ύπνο — και ελέγξτε και τα δύο πόδια:
- Πέλματα και φτέρνες: ψάξτε για κοκκινίλες, σκληρύνσεις (κάλους), ρωγμές, φουσκάλες ή υγρασία.
- Ανάμεσα στα δάχτυλα: μύκητες, μαλακό ή λευκό δέρμα, μικρές σχισμές.
- Νύχια: εισέρχονται στο δέρμα; Έχουν αλλάξει χρώμα ή σχήμα;
- Θερμοκρασία και χρώμα: ασυνήθιστη ζέστη, ψύχρα, ωχρότητα ή μελανιά σε μια περιοχή.
- Πρήξιμο: αν το ένα πόδι φαίνεται πιο πρησμένο από το άλλο.
Αν δυσκολεύεστε να δείτε το πέλμα, χρησιμοποιήστε έναν καθρέφτη (π.χ. στο πάτωμα) ή ζητήστε βοήθεια από κάποιον δικό σας. Μια φωτογραφία με το κινητό κάθε μέρα μπορεί να βοηθήσει να παρατηρήσετε αλλαγές με τον χρόνο.
Παπούτσια, κάλτσες και καθημερινές συνήθειες
Τα παπούτσια είναι η πρώτη γραμμή προστασίας. Λίγες απλές αρχές:
- Επιλέξτε παπούτσια που εφαρμόζουν σωστά, με αρκετό χώρο για τα δάχτυλα και χωρίς σκληρές ραφές στο εσωτερικό.
- Ψωνίστε το απόγευμα, όταν τα πόδια είναι λίγο πιο πρησμένα, και δοκιμάστε και τα δύο παπούτσια.
- Πριν φορέσετε παπούτσι, περάστε το χέρι στο εσωτερικό για να βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχει κάτι μέσα.
- Φοράτε καθαρές, στεγνές κάλτσες χωρίς σφιχτό λάστιχο και χωρίς χοντρές ραφές.
- Αποφεύγετε το περπάτημα ξυπόλυτοι, ακόμη και μέσα στο σπίτι, και τις θερμοφόρες ή τις θερμές συσκευές πολύ κοντά στο πόδι.
Το νερό για το πλύσιμο των ποδιών πρέπει να είναι χλιαρό· δοκιμάστε το με τον αγκώνα ή με θερμόμετρο, όχι με το πόδι. Στεγνώστε καλά, ειδικά ανάμεσα στα δάχτυλα. Τα νύχια κόβονται ίσια, και αν δεν μπορείτε να το κάνετε με ασφάλεια, ζητήστε βοήθεια από ποδίατρο.
Έλεγχος σακχάρου και υπόλοιπος τρόπος ζωής
Η φροντίδα των ποδιών δεν είναι «μία φορά και τέλος»: είναι μια μικρή καθημερινή συνήθεια, όπως το βούρτσισμα των δοντιών. Όσο πιο φυσική γίνεται, τόσο λιγότερο την αισθάνεστε ως βάρος και τόσο πιο πιθανό είναι να εντοπίσετε έγκαιρα ό,τι αλλάζει.
Για όσους έχουν σακχαρώδη διαβήτη, η σταθερή ρύθμιση του σακχάρου — σύμφωνα με το πλάνο που έχει ορίσει ο γιατρός — είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη διατήρηση της υγείας των νεύρων και των αγγείων. Σημασία έχουν επίσης η διακοπή του καπνίσματος, η τακτική σωματική δραστηριότητα που έχει εγκρίνει ο γιατρός και οι περιοδικοί έλεγχοι. Η ετήσια (ή συχνότερη, αν το ορίσει ο γιατρός) εξέταση των ποδιών από επαγγελματία υγείας είναι μέρος της σωστής παρακολούθησης.
Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός
Μη περιμένετε να «περάσει μόνο του». Απευθυνθείτε χωρίς καθυστέρηση σε γιατρό ή στο πλησιέστερο νοσοκομείο αν παρατηρήσετε:
- πληγή, έλκος ή φουσκάλα που δεν επουλώνεται ή βαθαίνει,
- κοκκινίλα που εξαπλώνεται, πρήξιμο, έντονη ζέστη ή πύο,
- δυσάρεστη οσμή από μια πληγή,
- μαύρισμα ή έντονη αλλαγή χρώματος στο δέρμα ή στα δάχτυλα,
- πυρετό ή γενική αδιαθεσία μαζί με πληγή στο πόδι,
- ξαφνικό έντονο πόνο, αδυναμία ή απώλεια αίσθησης.
Στις καταστάσεις αυτές ο χρόνος έχει σημασία. Δεν χρειάζεται να δοκιμάσετε κάποιο σπιτικό «φάρμακο» πριν πάτε στον γιατρό.
Η ρουτίνα του βράδυ — με ρεαλισμό
Πολλοί άνθρωποι εντάσσουν στο βράδυ τους μια ήρεμη φροντίδα για τα πόδια: χλιαρό ποδόλουτρο, μια απαλή μάλαξη, ενυδατική κρέμα και τελευταία ματιά στα πέλματα. Μια ζεστή ή μασάζ συσκευή μπορεί να κάνει αυτή τη στιγμή πιο ευχάριστη και χαλαρωτική, αλλά δεν θεραπεύει τη νευροπάθεια και δεν αντικαθιστά τον ιατρικό έλεγχο. Αν η αίσθηση στα πόδια σας είναι μειωμένη, συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας για το αν είναι ασφαλές να χρησιμοποιείτε θέρμανση και μασάζ και σε ποια ένταση.